در مقاله پیشینن با تعریف چرم آشنا شدید .در این مقاله سعی داریم شما را با چونگی تولید چرم آشنا کنیم.برای تهیه چرم روی پوست مورد نظر از ابتداء تا تبدیل به چرم چند عمل مختلف انجام می دهند.

همانطور که اشاره کردیم چرم ،پوست حیوانات مرده است و برای جلوگیری از فساد پوست ،باید به روش های مناسبی از پوست نگهداری شود تا از تجزیه شدن آن جلوگیری گردد، نگهداری درست از پوست،باعث میشود که ، تجزیه باکتریائی و تغییرات زیست شیمیایی در پوست کاهش یابد.

برای نگهداری پوست روش های مختلفی وجود دارد که عبارتند از :

خشک کردن پوست در هوا

به پوست‌هایی که بدون استفاده از هیچ نوع ماده خارجی خشک می شود، پوستهای خشک شده در هوا نامیده می شود. متداول ترین روشهای خشک کردن پوست در هوا عبارتند از:

  •  پهن کردن پوست روی زمین و ثابت کردن آن به وسیله ی چوب و سنگ: باید بدانید که،این روش به دلیل سطح ناهموار قرار گرفتن پوست روی زمین و در تماس با خاک، خاشاک و آسیب های ناشی از حشره ها روش چندان مناسب نیست.

  • آویزان کردن پوست بر روی تیر و طناب در آفتاب: در این روش جریان هوا در خشک کردن بصورت یکنواخت تری صورت میگیرد.از معایب این روش این است که ،در اثر آویز کردن پوست حاشیه های آن سوراخ و در اثر خشک شدن در نور مستقیم خورشید سطح پوست سخت می شود.

  • خشک کردن پوست در قاب و قالب: در این روش پوست در یک چهار چوب ثابت یا متحرک کشیده شده و در آفتاب و یا سایه خشک میشود. پوست ضمن خشک شدن، جمع و داخل چهارچوب کاملا کشیده می شود. نتیجه این کشیدگی موجب می شود سطح پوست به طور کامل صاف شود و بسته بندی پوست آسان تر و جریان هوا در سطح پوست به هنگام خشک شدن بهتر صورت می گیرد.

نگهداری پوست با نمک

جالب است بدانید که، این روش متداول ترین روش نگهداری پوست گاو در اروپا، آمریکای شمالی و کشورهائی است که آب و هوای گرم دارند.

این روش بدین صورت است که،پوست تازه مستقیما از کشتارگاه به محل آورده و در آن جا به آن نمک زده می شود. نمک مورد استفاده به طور معمول نمک معمولی است و به نسبت یک به یک به کار می رود (یعنی به ازای هر کیلوگرم پوست یک کیلوگرم نمک مصرف می شود). توجه داشته باشید که،محل انجام این کار باید خشک باشد، از این رو از انبارها یا زیر زمین های سرد استفاده می شود.

نمک به طور معمول بر سطح پوست پاشیده می شود به طوری که بین هر دو عدد پوست یک لایه نمک قرار گیرد و سپس پوست ها بر روی هم قرار داده و حداقل به مدت ۲۱ روز نگهداری می شود.

توجه داشته باشید که،روش های متفاوتی برای نگهداری پوست با آب نمک وجود دارد. یکی دیگر از این روش ها که بیشتر در آمریکا برای پوست های سنگین استفاده می شود؛بدبنصورت است که ،پوست ها به طور مستقیم از کشتارگاه در میان ماشین های سرد کننده عبور می کنند تا چربی و مواد زائد چسبیده به آنها سخت شود. سپس پوست ها به وسیله ی یک ماشین لش گیر، لش زدائی می شوند.

 زمانی که دمای پوست به اندازه کافی کاهش پیدا کرد و به نقطه‌ای برسد که چربی آن سخت شود، عمل لش زدائی به طور مؤثر و کامل صورت گرفته است و از چربی جدا شده ،به عنوان پیه، صابون و روغن های نرم کننده به کار می رود. پوست های تمیز شده را در نمک قرار می دهند. این کار ممکن است در خمره، شبکه یا کانال های ویژه‌ای انجام گیرد.پوست ها به مدت ۴۸ ساعت و گاهی بیشتر ،در آب نمک دارای غلظت متوسط نگهداری می‌شود زمان نگهداری از لحظه ی آغاز می شود که پوست ها به طور کامل در آب نمک غلیظ غوطه ور شده باشد.

 

مراحل آماده سازی چرم چگونه است ؟ 

  • آماده کردن پوست و موزدائی

 در مرحله اول، به پوست نمک طعام می پاشندو دلیل آن این است که، پوست ضد عفونی و ثانيا مقداری از آب خود را از دست بدهد. سپس،پوست را در آب قرار می دهند تا پوست مجددا به حالت اول خود در آید.

برای از بین بردن مو های سطح پوست،از محلول سولفور سدیم و گاهی سولفورهای کلسیم و آمونیم استفاده می کنند.در اغلب موارد، مخلوط سولفور سدیم و آهک به کار می برند،بدین صورت که؛ پوست را مدتی در محلول سولفور سدیم و آهک قرار می دهند و سپس موهای آن را جدا می کنند و پس از آن برای از بین بردن آهک، پوست را در محلول های اسید لاکتیک، بی سولفیت سدیم و املاح آمونیم قرار می دهند تا آهک آن را خنثی نموده و از بین ببرند.

  • دباغی

برای دباغی پوست روشها و مواد مختلفی به کار می برند که عبارتند از : دباغی گیاهی، روش لوح،دباغی معدنی و دباغی با مواد سنتتیک.

دباغی گیاهی

 جالب است بدانید که،گیاهانی در طبیعت وجود دارد که در چوب، پوست، میوه و یا برگ آنها ماده دباغی موجود است.این گیاهان عبارتند از : بلوط، شاه بلوط، سماق، صنوبر و غیره. مهمترین مواد دباغی گیاهی تانن است که از میوه گیاه چین به دست می آید و نوعی از آن هم از میوه بلوط تهیه می شود.ای موارد مصارف دیگری نیز داردند ،مانند؛ رنگرزی، داروسازی و غیره .

روش لوح

 این روش به چال کردن نیز معروف است و ابتدائی ترین روش دباغی با مواد گیاهی است، برای این کار از تشت های چوبی که در زمین جاسازی شده استفاده میکردند. بدین صورت که پوست تمیز شده چرمی را، ردیف به ردیف روی هم در ظرف چوبی قرار میدهند، به صورتی که لابه لای آنها به مواد دباغی آغشته شود.

 پس از تکمیل ظرفیت ظرف چوبی ،درب آن را بسته و برای فشار بیشتر به پوست های قرار گرفته، از وزنه های سنگی استفاده می کنند،تا مواد دباغی باهم مخلوط شده و عمل دباغی را به نحو عالی انجام گیرد.به دلیل زمان طولانی در این نوع روش ، بایستی مواد دباغی  را عوض کرد. برای مثال چرم گاو برای دباغی کامل خود به سه سال زمان احتیاج دارد.

این نوع دباغی،بهترین روش است،اما باید دز نظر گرفت که بسیار پرهزینه است، اما در دباغی های مدرن زمان دباغی کمتر و عمل دباغی بسیار سریع روی پوست انجام می شود.این نوع چرمها برای مصارف کفش سازی و کیف مناسب است و برای صنعت جلدسازی در صحافی چندان مناسب نیستند.

روش برهن

 در روش برهن، پوست به میله آویزان شده و سپس آن را در محلول بسیار رقیق از مواد دباغی قرار داده و مرحله به مرحله ،نسبت درصد آب را کم کرده و پوست رفته رفته در محلول غلیظ تری قرار خواهد گرفت، مدت زمان دباغی در این روش برای چرم گاو فقط ۸ هفته و برای بز ۸ تا ۱۰ روز چرم آماده می شود

روش مخلوط

 در روش مخلوط،ترکیب رو روش لوح و برهن به کار گرفته می شوند، بدین صورت که اول برای دباغی پوست از روش برهن و بعد از روش لوح استفاده می شود. زمان دباغی در این روش برای پوست گاو حدود ۲ ماه و بز و گوسفند چند روز است.

دباغی معدنی

در این نوع دباغی محلول دباغی املاح فلزات گرم و آلومینیم می باشند که در داخل آب هیرولیز شده و نمک بازیک تولید می نمایند که با اضافه کردن باز اسید حاصل از هیدرولیز را خنثی کرده و واکنش را کامل می کند.

زاجهای کروم و آلومینیم برای این منظور مناسب است. در صورتی که زاج كروم مصرف شود. اغلب بی کرومات نیز به آن می افزایند و این بی کرومات را با احیاء کننده مانند (Sor) احياء می نمایند. زاج آلومینیم (زاج سفید) را مخلوط با نمک طعام به کار می برند و گاهی علاوه بر نمک طعام آرد و زرده تخم مرغ مصنوعی که از لیستین تهیه می شود به آن می‌افزایند و پوست را با آن دباغی می کنند، زرده تخم مرغ علاوه بر کمک دباغی چربی مورد لزوم چرم را تامین می نماید.

  • اعمال تکمیلی

چرم دباغی شده را با امولسیونی از چربی ، چرب میکنند، سپس با استفاده از رنگ های مناسب آن را رنگ می نمایند. البته در نظر داشته باشید که،می توان این دو عمل را در حمام های مخصوص باهم انجام داد. چرم ها را بیشتر با رنگ های اسیدی رنگ می کنند زیرا،به کار بردن رنگ های بازی نیاز به شرایط خاصی دارد.

سپس چرم  با عبور از تونل های مخصوص خشک میشود، تا الیاف داخلی چرم سخت شده و در اثر رطوبت دوباره متورم نشود، ولی چون در حین این عملیات چرم تا حدودی شکل ظاهری خود را از دست می دهد، با کمک مواد انعطاف آور آن را دوباره به حالت اولیه خود در می آورند. برای این منظور چرم خام را کمی مرطوب کرده در ماشین آن را می کشند تا منبسط گردد، در همان حال آن را خشک می کنند.

پس از آن با ماده آهار دهه که محتوی پیگمان های پوششی نیز می باشد، آن را آهار می زنند و سپس آن را اطو کرده و با پاشیدن رنگ پوششی نیز آن را براق و درخشان می کنند. اگر سطح چرم را با یک طبقه لاک بپوشانیم ورنی به دست می آید.

رنگ کردن چرم چگونه انجام می‌شود؟

چرم های مورد مصرف در صنعت اغلب رنگ شده هستند، که به وسیله عمل پختن با مواد رنگی به صورت قرمز، زرد و آبی در خواهند آمد. امروزه از طریق مواد رنگی نفتی عمل رنگ کردن چرم صورت می گیرد. برای چرم های ارزان قیمت از رنگ های پوشان به وسیله ی پیستوله کاری استفاده می شود. مواد آلبومین و یا کلودیم هم می توان برروی چرم به کار برد، به دلیل حلالیت در آب مواد آلبومینی، برای طلاکوبی مناسبند، ولی مواد کلودیم چون از خانواده لاکها هستند و در مقابل آب مقاوم می باشند. چرم های آغشته شده به این مواد برای طلاکوب دستی مناسب نیستند.